PANLAI PANGCHAN NGAIHAWM

“Ni e” tiin mi tam zawk chuan min tawmpui ngei ang ka ring. Ani taka panlai nun ngaih hi khawsak harsa leh rethei tè tan pawh hian a reh thei dawnlo a nih hi. Eng vanga ngai nge kan nih a, eng vanga thlahlel nge kan nih tih lam erawh kan ngaihtuah zawm kherlo mai thei a ni. Kha panlai nun khan danglam bik riauna a nei tidawn ila, chutiang han sawi tur em em kan hre kherlo mai thei bawk a. “A ngaihawm ve tawp ani mai” ti a sawitu pawh atam zawk kan nih ka ring. Mahse ngaihtuah thiam ang tawk tawk in han thai kawi dawn teh ang. 

Mizote hi Kristian kan nih hma daih kan thlahtu pi leh pu te atang tawh a thil lo zeldin vak vak thin kan ni pawhin a hriat theih a. Pathian khawngaihna zara Kristian kan nih tak hnu a “kan beisei Van Kanan” kan tih tak fo Vanram kan beisei ang tho hi kan lo beisei ni hian ka hre thin a. Chu kan beisei chu enge tiin kan in zawt mai thei, chu chu PIALRAL hi niin a hriat a ni. Pialral ah chuan enge awm kan tih a kan sawifiah thiam dan ber tur chuan “fai sa rin” hi a ni mai awm e. Fai sa rin hrethiamlo kan awm erawh a rinawm loh rualin han sawi ve hrim hrim ila. Engmah thawh ngai tawhlo a, mahni duh tawk tawk ei leh in ti ila a fiah mai awm e. Ava nuam in ava hahdam dawn em!

Chutiang deuh chiah chuan panlai nun ah pawh hian lungkham em em neilo a, zalen taka kan lo nun thin vang khan a nuam kan ti a, kan thla a muang a, kan ngai ta thin niin a rinawm. Nu leh pa te neih leh phak chin pawh ngaihtuah lo khan kan duh duh kha kan ngen tawp mai thin a. Nu leh pa tamtak rilru hah thin tur zia leh mangan thin tur zia hi kum a kalve zel takah chuan a fiah chho kuar kuar ta mai chauh a ni. Panlai pangchang thlamuanna nun khan nu leh pa te a ti thlaphang a, rilru hah tak tak alo siam teuh mai zawk alo nih hmel ta a ni. 

Mahse kha panlai nun zalen tak kha angaihawm em em si a. Khatiang nun ngaihawm kha puitling nih hnu pawh hian alo siam theih reng dawn ni te hian a hriat theih a ni. Nun zalen tak nei tur chuan rilru dik kan put angai a, midang tana malsawmna thlentu nih duhna thinlung atang chuan kan rilru dik put chu atakin kan tifamkim thei dawn a ni. Midangte tana malsawmna nih duhtu chu eirukna lakah a fihlim anga, hlemhlétna te chuan a nunah hmun reng an chang dawnlo a ni. Diklo taka tih duhna khan an rilruah hmun achang dawn silo. Chutiang a kan nun theuh chuan nun zalen leh nuam tak PANLAI PANGCHAN NGAIHAWM ang kha kan lo nei let leh dawn zu nia. 

Kum 2023 ah mite tan malsawmna nih duhna thinlung pu chungin ram nuam i siam ang u. 

KUMTHAR CHIBAI VEK ULE. 

✍🏻 Fanai Ruata ©️

Chakai khawrhlo nun

Chakai hi kan hretheuh awm e, atui ti a duh tak tak ho hi chuan an ngaihlu in Vawksa aipawh a duh pawh an awm nawk awm e. Amaherawh chu ka nive lemlo. 

Chakai khawrh tur chuan Lui ah kal a ngai a, Lui chu a hla duh phian lehnghal a, a kalkawng lah nuam tak avang khawp mai. A hmun han thleng ila alo chhengchhe em em a, thalai la chak ve tak tanlo chuan kal mai mai chipawh a nilo. Lui ah chuan chetsual palh a hlauhawm em em a, fimkhur tak a chet a kal vel angai a ni. Kan chesual palh a nih chuan lung hmun leh lengkir te pawh awm thluahna a nih thin avangin nunna hial chan te pawh hlauhawm tak a ni. 

Kan kalchhan tak Chakai khawrh chu han tan ila, lung lian leh te deuh te phawkin Chakai chu kan han khawrh tan ta a, a hahthlak duh em em a ni. Lung lian ve tak tak te phawh angaih thin a vangin ban tha a kham duhin a rawl them thum hial thin a ni. Lung kan han phawk a, tui nu deuh karah pawh alo dum deuh nal nal kan hmuh chuan kan han tham risk thuai a, chakai alo nih ngei a, a bawppui pawh lian tha ve tak anih chuan a hlimawm duh em em a ni. Man sual chang in mi te an han cheh nawk nawk chang lah alo awm bawk a, achang chuan min chep hliam hial thin a ni. Leinawi nen a tham tawp tawp kan nih thin avangin kan han silfai ang thuak thuak a, “ai-ip” ah kan han thun zan hnu chuan a ip chu kan han pawt zip leh hmak ta thin a ni. 

Pianna ram/khua fan thunawi

Kum 2002 khan zirna runsang kai turin ka pianna khua Muallianpui chu chhuahsan in; kan Zawlkhawpui lam ka pan a, thangkhatlian zet alo liam ve ta reng mai.

Khami kum atang a tun inkar ah hian ka haw khat hle a, vawi 5/6 vel bak ka haw lo in ka hria. Chutiang taka haw zung zung thei talo chu mikhual chan tak hi ka chang ta in ka inhria a, hmelhriat an tlem tulh2 a, a cheng a te zingah pawh min mikhual hmuhtu an tam ta khawp mai, a awmlo hranlo e.

Panlai nun chen a ka tualchaina kan khua hian ka lung min len bang thei dawnlo anih hi. Kawtlai a in Kawihnawk a, Sephung insik tir te, daipawn hmin bawhpét te, buk lem sak a; in sipai lemchan nun te kha a ngaihawm banglo a ni.

Kan nun hi

Lung delh loh thing delh loh ta chu Pathian zarah kum 30 lai chu he khawvel ah hian kalo khawsa ve ta reng mai. Min kaihhruaina ah hian vuina tur reng ka hrelo a, lawmna tur hlir zawk a ni. 

Retheihna awmzia hi hrilhfiah ngailo in ka tawng tawh a, hmuhsitna awmzia pawh a awmzia hrechiang ber tur te zing ami ka ni hial ta ve ang. Kalo beidawng em em tawh thin a, chutihrualin beiseina nun in min tihchak zia pawh ka hre bawk a ni. He khawvel hreawm hi khuk bosan daih duh hialna nun kalo nei tawh a, khawvel a kalo piang ve ta mai hi ropui ka tih leh em em bawk a. Mihring nun kawng chhuk chho mai nilo kual kikawi thleng hian kalo tawng ve tawh a ni. 

Hmangaihna (Love)

Hmangaihna hrilhfiah itum chuan hmangaihna hrang hrang I sawi tel angai ang.
Chung hmangaihna te chu a hlawm thei ang berin han thliarhrang dawn ta ila: Pakhatna ah chuan chhungkua, láina leh țhian hmangaihna ni sela. Hei chu sawifiah em em pawh angailo turah dah ila.

Pahnihna ah chuan nulat tlangval in hmangaihna; heihi hmangaihna tiin kan han sawi ve tak na a, sap ho in #romance an tih ang hi ani zawk mah a, he romance mizoțawng a a ang teuh ber chu #inngainatna ti ila a nihna tak paw chhuak chiahlo mahse a teuh ber awm e. He romance hi alawm nula, tlangval, tleirawl leh rawlthar tamtak tluk chhiatna ber chu. He romance(inngainatna) hi hmangaihna emaw tiin sual kawng thuk tak dai tirtu hial alo nita reng țhin bawk a, he romance hian daih hun alo neih si avangin mi tamtak laklawh deuhin an nun phah anih hi. Fimkhur hle rawh.

A tawp berah chuan nupui pasal in hmangaihna hi a ni. He hmangaihna hi chuan a daihreiin damchhung leh chatuan thleng pawhin a daih thei a ni. He hmangaihna hi a chung a kan sawi tak romance ațang a lo piang tho kha a ni a, mahse romance zungzám khan a hruaisual velo a ni. Hmangaihna chauh nilo khawngaihna te, lainatna te leh rinawmna thlengin a keng tel a ni. Hmangaihna dik leh tluantling kan ti thei awm e.
Sawifiah vek erawh a har khawp mai tawnfiah chi a ni. Duh tawk mai teh ang.

Panlai nun

Tihian ka dâwn a,
Panlai nun thianghlim kha,
Kirleh thei tawhlo a liamta kha,
Thinlai ah tharin ngaih ava zual em.

Khang hunlai khan,
Nun a mawlmang a,
Nun a thianghlim a,
Nun a zalen a,
Mahse kan va hlim si em!

Panlai nun kha,
Ka chhingmit a mih hma leh,
Ka lungphu hi a phut det det chhung chuan,
Sawiban zai reng ka rel dawnlo.

Bakbakte-a thukhawchang - 1

Ngaiteh ka dâwt a,
Ka ďâwt zo thei silo.
Dawlh ka tum a,
Ka dawlh thei silo.
Chhâk ka tum a,
Ka chhâk thei chuang silo.

Ka zuâm a, ka zuâm em em a,
Ka buan a, ka buan vak vak a,
Chaih ka tum a, min chaih ta zawk si,
Hnehtu nih ka tum a, min hneh ta zawk si,
Ka suangtuah a, ka suangtuah vak vak a,
Ka zuam, ka buan, hneh tuma ka chaih a;
Ka suangtuah chuan min tudai ta!

Nu leh Pa tan a Krismas leh kumthar thuchah.

"Apa lo haw thuai rawh ka ngai tawh che nia".
Nu leh Pa dinhmun hi ava lo hlu in ava ropui tehlûl em. Fa te tan chuan Super Hero kan ni a, duh duh herchhuahna khawl kan nei a, an tan chuan khawvel mi hausa tak tak te ai hian kan ropuiin thil kan tithei fé zawk a ni.

Engmah nilo mah ila an duh duh an lam a; an dilna nih ringawt pawh hi chawimawina nopui khawvel mifing ten an dawn aipawn a ropui in a chhuanawm zawk a ni. Damlo natna khum a mu ten anmahni țanpuitu Doctor an mawmawh ai hian kan faten min mamawhna hi a nep chuanglo a ni. An tan chuan Doctor kan ni a, Teacher kan ni a, an mentor ropui ber kan nibawk a ni. A khaikhawm nan an engkim a engkim kan ni ti ila a sual tam lo ang.

Engtik ni ah emaw chuan

Hun leh ni te lo inher danglam a liamzel hian kan nunkhua hi heti khawp hian a sawi danglam ang tih ngaihtuah lo lék a kan len, kan vah kan vah lai hian, kan khawvel hi ava lo danglam tawh em tih hi ka ngaihtuah a. Hmanah chuan khuangchawi thla Thla êng te kha alo va êng bik em! Vangpui khua alo herchhuah meuh chuan nunhlui hmanlai chang tawh hnu kha thinlai ah a rawn thar leh a, ngaihbil awmlo suihlung aléng leh vung vung țan ta anih hi.

Ni e, kum tin hian a niziah rèng a ni. He khuangchawi thla hian zùn danglam tak zawng a nei anih dawn hi. Khawvel nawmsak mai nilo khawsak dan zawng a țuanna tlang dang leh tlang hrang hrang han fan chang ni te hian thinlaiah hian ilo thar leh țhin kan vangkhawpui lungkham neilo te a laitual kan lenna kha. Țuanțul vangin ngai hle che mah ila kir zai erawh kan rel thei silo a nih hi. Theih nise damlai hringnun kawng chhuk chho hi I tuallai a vuiliam kava chak tak em. Amaherawh chu kan khawvel damchhung khawsak intlansiakna ram ah hian kan tan hmun a awm ve silo. Lung tileng vangkhawpui mai ini e.

Ka theihnghilh thei thlawtlo a ni e

Khalai kawtthler zawl nuam tak kha ka thinlungah hian a cham reng ang tih reng ka ring ngailo. Mahse, tun thleng hian ka la theihnghilh theilo chu a nih hi. Ka nun ah hian thil pawimawh tak a lo in ziah tanna a lo ni reng mai.

Thirsakawr la thar hle a ni tih hriat tak ah chuan, khawvel ah hian a vawikhatna atana kan intawnna turin la khawr ve deuh hian a rawn inkhalh phei ve nawk nawk mai a. A pawnfen chhing tial mawi tak mai leh a T-shirt sendawng (pink) inhmeh tak mai chu thuhran amah a... amah timawitu ber mai leh mite thinlung pawh khawihtu ber mai chu a sakhmel nuimawi duhawm tak mai chuan kei chuah nilo thinlung a hneh thin a ni. Khami ni a a inchei dan kha ka mitthla ah hian a cham reng a sin. Tunge mawilo ti anga tunge duhawmlo ti ang? A hmuve chuan min hnial tu tur hi ka hrelo a ni. Ka tehkhin ber mai chu Pangpar sen mawi tak hrisel taka a rawn par chhuak tur hi ka tehkhin ber a ni.

Back to the old

Kei atan chuan "Back to the old" tihloh theih a nilo. Hun kha leh chen blogging khawvelah hun kalo hman tawh hnuin hna leh thil dang dang avangin ka chhunzawm theilo a, tuna ka ngaihtuah hian ka ui takzet a ni.

Khang hunlai kha a ngaihawm hle mai, han herlum leh tun teh ang. Wordpress lamah te ka han insawn ve tak na a, mahse taihmak miauloh vangin engmah chu kan nih phah chuanglo chu a nih kha, nunhluiah letin herlum leh zawk hi a tha maiin ka hria. Hma kan sawn ta viau ang chu ka ti thei biklo, mahse theih tawp chhuahin rilru a awm leh veizawng hrang hrang te pairal mai lo a, dahthat nan tal hman tum teh ang.

Kuthnu hluite han haichhuah hian a lunglenthlakin nun pawh ati hlim riau mai lo zu nia. Heite mai hi bultan leh nan chuan tawk mai tehse.

Ka khawnkhawm mai dawn

Kar tawp ah hi chuan han update ve hram hi tha ka ti si a,  mahse engmah ka rilru ah hian ziah tur reng alang pawn ka hre bawk silo. Ka han khawnkhawm ange.

• Lawmthu sawi alang tlat

Kartluan a ka hnathawh dan te ka han ngaihtuah let a, lawmthu sawina tur hlir a ni tih ka hre ta a ni. Office turin ka han kal a, kal kawng ah harsatna em em awmlo a ka han thleng ringawt mai thin te hi lawmthu sawina tur hlir a ni. Damtha tak chungin hna ka thawk thei a, nilengin ka awl changin ka online a(hunawl hnawhkhah nan), thian tam tak ka neih phah te hi ka va lawm tak em. Tlaiah inlam panin ka haw a damtak maiin ka han thleng leh a ava hlu tak em. Zanah hahchawlhna hun tha tak nei chungin chhungkua kan inkawm hlim a (zanah ka leng ngai meihlo), hahdam takin ka han mu siai siai mai te hi ka va lawm tak em. LALPA lawmthu ka hrilh a che.

Lunglen a zual leh thin

Kan ti nek nek a hei "ber" thla chu kan thlang leh dawn ta reng mai. Mi fa te chuan nasatakin hmasawnna lam tluang an zawh laiin, kei ve mai hi hmasawnna hmuh tur reng awmlo hian ka awm ve tawp tawp ni ber hian ka hria. Mahse, hnung tawlh ai chuan tlem te te a hmalam pan pawh hi a tha in a hlu hrim hrim a ni.

"No smoking" hi a awmzia hrelo kan awm a mi aw...?

Hmanni deuh tawh khan sorkar office pakhat ah hian thil eng emaw tiin ka kal a, chuta ka thil hmuh chuan ka rilru a khawih em avangin sawilo in ka awm theilo a ni e.

Kha hmun kha engvanga zahlo em em nge maw a nih le? A hmun a zahlo a nih pawhin an thil tar avang tal khan midangte kha zahve deuh sela ka lo ti mai mai a. Nge dan chunga lengah a in ngai zawk aw....? A hnuai a thawk emaw a thawhpuite tan chuan zah a har ngawt ang ka ring.

A ngai em che a sin

Nula leh tlangval inngaizawng hi an awm a, nula chuan tlangval chu a hmangaih em em a, a bula awm a thahlel ngawih ngawih thin. Tlangval pawh chuan a hmangaih a, hun a neih chuan Nula-i in ah chuan a leng thin, phone pawhin an  inbe ngun em em a, SMS pawh an in thawn cham chi bawk.

Ka lo in ti thu ve lawk

Mizo te Technology ah kan thang nasa hle a. Internet pawh thingtlang khaw kilkhawr ber thlengin a thleng phak ta deuh vek mai. Website tha tak tak a lo chhuak mek zel a. Blog phei chu internet khawih thang ho chuan kan nei deuh fur tawh in a rinawm a. Hmasawnna ropui tak a ni in ka hria.

TV (Television) en tam lutuk in i nunna a ti tawi thei...????

A tlangpui chuan TV en tam lutuk chu a thalo tih chu kan hre vek awm e, mahse kan nunna ti tawi tur em em a nih chiah erawh chu kan hre chiang kherlo mai thei. A tichiangtu pawh kan mamawh ngei ang..

Google+ vs Facebook tih vel a ka ngaihve dan mai mai.

Kan khawvel hi alo changkang ta hle mai, keini ram zimte ah pawh internet in hma a sawn chak zia kan hre theuh awm e. Mi tam tak chuan kan tangkaipui hle rualin, thenkhat chuan kan chhiatpui zawk emaw tih mai tur a ni. Ani reng bawk a, zirlai tam tak in kan zirlai minpuitu atan kan hmang tangkai em em rualin, a then te tan chuan kan zirlai minti thuanawp tu a ni zawk hial a ni.

Buma kan awm fo mai hi....tu thiamloh nge?

Mi tamtak chuan kan hriatloh em vang a lawm kan ti mai thei mahse han ngaihtuah chiang teh ang u hmiang. Sum leh pai kaihhnawih lamah tun hnai mai la rei vaklo atang khan kan ram Mizoram mi rinawmte chawimawi a an awmna thin ram ah ngei mai inbumna atam tih kan hre theuh awm e. A lian zualpui ber chu chiahpuam Bank lem kha a ni awm e. Han ngaihtuah chian hian a va zahthlak tak em. Tu thiamloh nge?

Ka veizawng tlemte.

• Tuihâwkin luan ngaihna a hrelo fô mai hi.

Nia, inti ve tho mai  thei, ruah a han sur tak tâk hi chuan kan Aizawl khawlai hi tuihâwk hian a khat a ni deuh ber mai. Tu thiamloh nge? kan in enfiah ava pawimawh tak em. Tuihâwk hi tui luan kawrah a luang tur a ni a, mahse luanna tur mumal pawh awmlo in kawngpui ah a khat hnûr zel mai chu a nih hi. Kan sawrkar department lam hian hma han la sela a lawmawm ngawt ang.